kobieta robi wyliczenia na kalkulatorze i porównuje z danymi w dokumentach -  w 2022

Stopa referencyjna – co to jest i na co wpływa? Ile wynosi stopa referencyjna NBP?

Stopa referencyjna – co to jest i na co wpływa? Ile wynosi stopa referencyjna NBP?

Wśród kilku głównych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego wymieniana jest również stopa referencyjna, inaczej główna stopa banku centralnego. Ma wpływ na wysokość stawki referencyjnej WIBOR, a ta z kolei na oprocentowanie kredytów i pożyczek. Zobacz, ile wynosi stopa referencyjna i od czego zależy jej wysokość.

author box img

Szymon Machniewski

Opublikowano: 23 grudnia 2022 23.12.2022 Czas lektury: 6min

Rada Polityki Pieniężnej, działająca przy Narodowym Banku Polskim, realizuje politykę monetarną między innymi poprzez kształtowanie wysokości głównych stóp procentowych banku centralnego. Należy do nich stopa referencyjna. Czym ona jest i jak wpływa na oprocentowanie kredytu hipotecznego w złotówkach?

Stopa referencyjna – co to jest?

Stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego jest jedną z podstawowych stóp procentowych, obok stopy depozytowej, lombardowej i redyskontowej. Co to jest? To wskaźnik obrazujący rentowność bonów pieniężnych, które emitowane są przez NBP w trakcie realizowania podstawowych operacji otwartego rynku. Zalicza się do nich zakup lub sprzedaż krótkoterminowych bonów pieniężnych na rynku międzybankowym.

Kształtowanie się w danym czasie stóp referencyjnych powoduje pośrednio zmiany w zakresie oprocentowania kredytów, lokat terminowych i innych produktów bankowych. Wszystko przez to, że stopa referencyjna wpływa na wysokość stawki WIBOR wykorzystywanej przy ustalaniu m.in. oprocentowania zobowiązań.

Przez jaki organ ustalana jest stopa procentowa referencyjna i jak często?

Jako że stopa referencyjna NBP jest instrumentem wpływającym pośrednio na kształtowanie polityki pieniężnej kraju, to wysokość stóp określa Rada Polityki Pieniężnej. Zanim RPP ogłosi aktualny jej poziom, przeprowadza szereg analiz w oparciu o czynniki gospodarcze i wskaźniki ekonomiczne.

Od czego zależy wysokość stopy referencyjnej?

dwóch mężczyzn pracuje nad dokumentami finansowymi

Wysokość stopy referencyjnej uzależniona jest od decyzji podejmowanych na posiedzeniach RPP, ale Rada bierze przy tym pod uwagę takie kwestie, jak:

  • aktualny poziom inflacji, czyli dynamikę wzrostu poziomu cen dóbr i usług,
  • koszt kredytów pieniężnych,
  • bieżące trendy w gospodarce.

Referencyjna stopa procentowa a inflacja

Wiesz już, że na wysokość referencyjnej stopy procentowej wpływa inflacja. W 2020 roku, kiedy jej poziom był bardzo niski, RPP wielokrotnie decydowała się na zmniejszenie wysokości głównych stóp procentowych, w tym stopy referencyjnej, co miało pobudzić gospodarkę i złagodzić ekonomiczne skutki pandemii koronawirusa. Inflacja śródroczna wyniosła zaledwie 3,4%. Stąd też RPP ostatecznie w maju 2020 roku obniżyła stopę referencyjną NBP do 0,10%. To jej najniższy poziom w historii. Jednak wzrost inflacji na koniec 2021 roku spowodował, że RPP musiała zmienić kurs w kształtowaniu polityki monetarnej w Polsce.

Poniższa tabela prezentuje zależność pomiędzy wzrostem inflacji a zmianą stopy referencyjnej NBP (opracowanie własne na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego – Miesięczne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych od 1982 roku oraz NBP – Podstawowe stopy procentowe NBP w latach 1998-2022).

Data
Inflacja
Stopa referencyjna NBP
Październik 2021
6,60%
0,50%
Listopad 2021
7,60%
1,25%
Grudzień 2021
8,60%
1,75%
Styczeń 2022
1,90%
2,25%
Luty 2022
1,60%
2,75%
Marzec 2022
4,90%
3,50%
Kwiecień 2022
7,00%
4,50%
Maj 2022
8,80%
5,25%
Czerwiec 2022
10,40%
6,00%
Lipiec 2022
10,90%
6,50%
Sierpień 2022
11,80%
6,50%
Wrzesień 2022
13,60%
6,75%
Październik 2022
15,60%
6,75%
Listopad 2022
16,40%
6,75%

Wraz ze wzrostem inflacji rosły też stopy referencyjne NBP.

Ile wynosi stopa referencyjna NBP w 2022 roku?

Stopa referencyjna NBP od września 2022 roku nie zmieniła się, ponieważ jej dalsze podnoszenie w opinii Prezesa NBP i członków RPP nie przyniosłoby oczekiwanych skutków w postaci spadku inflacji, a jedynie podwyższałoby koszty kredytowania, prowadząc do zmiany oprocentowania kredytu hipotecznego w złotówkach. Ile wynosi stopa referencyjna NBP aktualnie? Na grudzień 2022 roku pozostaje na poziomie 6,75%.

Na co wpływa stopa referencyjna?

Ustalona przez RPP stopa referencyjna jest wykorzystywana do określania wskaźnika rentowności bonów pieniężnych emitowanych przez bank centralny, ale nie tylko. Służy do obliczania wartości pomocy publicznej w formie między innymi pożyczek czy odroczenia terminu płatności. W praktyce działania banków stopa referencyjna wpływa na obliczanie wszelkich stosowanych odsetek, m.in. od zobowiązań kredytowych w złotówkach.

Ponadto ma znaczenie przy szacowaniu:

  • wartości pomocy de minimis,
  • wysokości oprocentowania kredytów,
  • wysokości odsetek za ewentualną zwłokę w terminie płatności.

Masz więcej pytań? Porozmawiaj z doradcą kredytowym ze Środy Śląskiej, specjalistą od kredytów z Inowrocławia bądź innej miejscowości bliżej ciebie.

Kredyt hipoteczny - gdzie szukać?

Poniżej przedstawiamy ranking 8 895 Specjalistów od Kredytów Hipotecznych najlepszych w 2023 roku w poszczególnych miastach powiatowych:

Wszystkie miasta i firmy

WIBOR 3M a stopa referencyjna

Stopa referencyjna w Polsce jest podawana do wiadomości publicznej przez RPP. Jest podstawą do wyznaczenia oprocentowania kredytów poprzez jej wpływ na stopę bazową. Dla zobowiązań bankowych stawką referencyjną są rynkowe stopy procentowe, jak WIBOR.

Wysokość WIBOR-u zależy od stopy referencyjnej obowiązującej w danym czasie w Polsce.

Czy wiesz, że…?
W przypadku kredytów, które mają stałą stopę oprocentowania, podstawą do wyznaczenia ich oprocentowania może być stopa referencyjna NBP.

Przy podnoszeniu głównych stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej, która w ten sposób chce powstrzymywać procesy inflacyjne, rosną koszty kredytowania – zarówno w przypadku zobowiązań hipotecznych, jak i gotówkowych. Wszystko z tego powodu, że banki chcą zabezpieczyć swoją działalność i stosują wówczas wyższą marżę oraz zwiększają wymagany od klientów minimalny wkład własny. Dlatego też na pytanie o to, jakie warunki trzeba spełnić, by otrzymać kredyt hipoteczny w 2022 roku, należy odpowiedzieć, że są one znacznie bardziej restrykcyjne niż jeszcze rok czy dwa lata temu.

Stopa referencyjna NBP a odsetki ustawowe

Wysokość stopy referencyjnej NBP wpływa na wysokość odsetek ustawowych, czyli odsetek ustalonych na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego. Są stosowane, jeżeli strony nie zawarły w umowie porozumienia w zakresie wysokości takich odsetek. Dlaczego? Otóż odsetki ustawowe są równe sumie 3,5 punktów procentowych oraz stopy referencyjnej NBP. Jeśli więc tak jak obecnie stopa ta wynosi 6,75%, to po dodaniu 3,5 pkt proc. okazuje się, że strony mogą zawrzeć w umowie informację o odsetkach nie wyższych niż 10,25%.

Uwaga!
Prawo stanowi także o maksymalnej wysokości oprocentowania kredytów bankowych czy pożyczek. Może być ona równa maksymalnie dwukrotnej wysokości odsetek ustawowych. Obecnie to 20,50%.

Stopa referencyjna – prognozy na 2023 rok

Obecnie obowiązują wysokie stopy referencyjne. Prognozy na 2023 rok pokazują, że nie można liczyć na szybki ich spadek, co powiązane jest z wysoką inflacją. Wzrost stopy referencyjnej nie jest przewidywany, a najbardziej prawdopodobne wydaje się utrzymywanie jej na obecnym poziomie 6,75% przez kolejne miesiące przyszłego roku.

Wszystkiemu winne są negatywne czynniki geopolityczne i międzynarodowe, w tym wojna w Ukrainie, niedawna pandemia koronawirusa i oczywiście galopująca inflacja.

Jak oceniasz ten poradnik?

Dziękujemy za Twoją opinię!

Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści

Co moglibyśmy poprawić lub dodać?
Jak działa Oferteo?
Odpowiedz na kilka pytań

Powiedz nam czego potrzebujesz, abyśmy dostarczyli Ci właściwe oferty

Otrzymaj oferty

Poznaj dopasowane oferty specjalistów z Twojej okolicy

Wybierz najlepszą

Porównaj oferty i zadawaj pytania, bezpłatnie i niezobowiązująco