Czym jest zasada słuszności lub humanitaryzmu w upadłości konsumenckiej?
Artykuł ma na celu przybliżenie czytelnikowi tematykę rozwiązań prawnych dotyczących polskiego systemu prawa, które mogą być stosowane przez organa orzekające (sądy) w praktycznym stosowaniu przepisów prawa.
Z poradnika dowiesz się
I Zasada słuszności i humanitaryzmu
Zasada słuszności i humanitaryzmu należą do tzw. klauzul generalnych.¹ Są domeną Prawa cywilnego, ale także gospodarczego, w tym upadłościowego. Ich funkcją (zadaniem) jest uzupełnianie i korygowanie istniejących norm prawnych wywodzonych z poszczególnych przepisów prawa zawartych w Prawie cywilnym, gospodarczym, upadłościowym i innych gałęziach prawa.
Zasada humanitaryzmu i zasada słuszności nie są jedynymi klauzulami generalnymi w polskim systemie prawa. Mowa tu o zasadach współżycia społecznego.² Zasady te pozwalają organowi stosującemu prawo (sąd) zastosować pewien „luz decyzyjny” w danej, konkretnej sprawie. Przy czym zasady współżycia społecznego są zawarte głównie w Prawie cywilnym (art. 5 k.c.). Zaś zasada słuszności i humanitaryzmu odnoszą się do Prawa upadłościowego (p.u.).
Zasady stanowią furtkę (luz decyzyjny) dla swobodnej oceny danego stanu faktycznego w Prawie upadłościowym. Dają także szeroką możliwość zasadności argumentacji oddłużenia osób (dłużników – upadłych), względem których zachodzą negatywne (in minus) przesłanki uzasadniające:
- odmowa ustalenia planu spłat;
- umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłat;
- warunkowe umorzenie zobowiązań bez ustalania planu spłat.
II Zasada (względy) słuszności
I tak, niezbędnym celem ustalenia, czy zachodzą w danym przypadku względy słuszności, jest określenie przez sąd okoliczności życia dłużnika, jego otoczenia, środowiska, w którym się wychował i działał, a także dotychczasowego postępowania w życiu społecznym, zawodowym i rodzinnym.
III Zasada (względy) humanitaryzmu
Podobnie ma się sytuacja w przypadku zasady humanitaryzmu, którą należy odczytywać w znaczeniu poszanowania godności człowieka.³ Ustawodawca uznał, że w określonych stanach faktycznych (sytuacjach) odmowa wszczęcia postępowania upadłościowego/ umorzenie wszczętego / uchylenie planu spłat może naruszać godność ludzką. I tak, do względów humanitarnych możemy zaliczyć: chorobę dłużnika, jego niepełnosprawność, konieczność podjęcia leczenia, bezdomność, hazard, utrzymanie dużej rodziny itp.
IV Przykłady zastosowania przez sąd humanitaryzmu
- Dłużnik zaciągał zobowiązania kredytowe, pożyczki, chwilówki, aby sfinansować leczenie swojego stanu zdrowia albo żony bądź innego członka rodziny.
- Dłużnik zaciągał zobowiązania finansowe, aby zapewnić utrzymanie wielodzietnej rodziny.
- Inne okoliczności (rozwód, kalectwo w wyniku wypadku, pożar gospodarstwa domowego).
V Przykłady zastosowania przez sąd zasady słuszności
- Dłużnik nie zgłosił w terminie wniosku o upadłość konsumencką z uwagi, że w tym czasie opiekował się ciężko chorymi rodzicami.
¹ Klauzula generalna jako instytucja Prawa cywilnego to zwrot niedookreślony, zawarty w przepisie prawnym, który oznacza pewne cechy funkcjonujące w jakiejś grupie społecznej, a do których odsyła ów przepis przez nakaz uwzględniania tych cech przy ustalaniu stanu faktycznego, podpadającego pod daną normę prawną.
² Zasady współżycia społecznego to rodzaj klauzuli prawnej stosowanej w prawie polskim. Odnosi się do powszechnie uznawanych norm. Zasady współżycia społecznego to normy obyczajowe, a także moralne i etyczne, które panują w danym społeczeństwie.
³ Godność człowieka – poczucie własnej wartości i szacunek dla samego siebie, co wyraża się w pragnieniu posiadania także szacunku ze strony innych z uwagi na swoje walory duchowe, moralne czy też zasługi społeczne. Ma ona dwoisty charakter i odnosi się do godności osobowej i osobowościowej.
Jak oceniasz ten poradnik?
Dziękujemy za Twoją opinię!Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści
Więcej poradników o prawie gospodarczym
Artykuł porusza kwestię zmiany układu w postępowaniu upadłościowym, zagadnienia związane z podstawą zmiany układu, wnioskowania o zmianę układu, jak również opisuje przebieg postępowania o zmianę układu w postępowaniu upadłościowym.
23.05.2022Niniejszy artykuł stanowi wstęp do tematyki upadłości konsumenckiej w formie nie likwidacyjnej, lecz układowej (umowy, porozumienia, kontraktu) między dłużnikiem a wierzycielami.
18.10.2022
Ile kosztuje porada prawna w 2024 r.? Średnia stawka godzinowa w Polsce wynosi od 200 do 400 zł netto. W sprawach rozwodowych koszt zaczyna się od około 200 zł, a w sprawie spadku od 150 zł. Wiele czynników wpływa na ostateczną cenę, w tym stopień skomplikowania sprawy, dziedzina prawa, a nawet zamożność klienta. Dowiedz się, jak różnią się koszty u adwokata, notariusza i radcy prawnego, czytając dalej.
14.06.2024W treści poniższego artykułu celowo używam terminologii dłużnika, a nie upadłego, ponieważ będzie w nim mowa o osobie, która np. złożyła wniosek o upadłość konsumencką (dłużnik), ale formalnie sąd nie rozpoznał jeszcze tego wniosku, dlatego nie ma ona statusu osoby upadłej w rozumieniu Prawa upadłościowego.
05.09.2022Artykuł ten opisuje sposób działania w przypadku chęci złożenia zażalenia na postanowienia sędziego-komisarza oraz sądu upadłościowego. Poruszamy zagadnienie ustalenia właściwego terminu wniesienia zażalenia.
23.05.2022
Postanowiliśmy przybliżyć naszym czytelnikom najczęściej zadawane pytania ze strony klientów Kancelarii Prawa Upadłościowego KPU.
20.06.2022