Dzielenie firmy po rozwodzie
Przy podziale majątku wspólnego po rozwodzie czy przy dziale spadku wartość przedsiębiorstwa liczy się bez długów, tak jakby ich nie było.
Inaczej mówiąc, ten z małżonków, który przejmuje przedsiębiorstwo, bierze je z długami, ale w rozliczeniu jakby ich nie było. Może to się wydawać niesprawiedliwe, ale takie są zasady, a najnowszy wyrok Sądu Najwyższego je potwierdza (sygnatura akt IV CSK 53/11).
Te zasady mają chronić wierzycieli przedsiębiorstwa (dostawców, kontrahentów), a sprawa rozliczeń między byłymi małżonkami to sprawa wtórna. Kwestia ta wynikła w sprawie o podział majątku wspólnego po rozwodzie między Bernardem i Danielą R. W skład ich majątku wspólnego wchodziło sporo wartościowych składników, z których najwartościowsze było przedsiębiorstwo.
Sądy niższych instancji pozostawiły przedsiębiorstwo byłemu mężowi, przyznały mu więcej aktywów: trzy samochody, punkty sprzedaży, zapasy towarów, należności krótkoterminowe firmy. Żona dostała dwie nieruchomości, dwa auta i meble, ale w sumie około połowy tego co mąż, więc sądy orzekły jeszcze dla niej dopłatę.
Podstawowym zarzutem skargi kasacyjnej byłego męża było to, że wadliwie wyliczyły one wartość przedsiębiorstwa. Dokonały mianowicie detalicznego zliczenia wchodzących w jego skład składników, zamiast przyjąć jego wartość rynkową (w całości), a co najważniejsze, zmniejszoną o długi firmy. Zmniejszały one o połowę wartość przedsiębiorstwa, gdyby więc je uwzględnić przy podziale, Bernard R. nic nie musiałby byłej żonie już płacić.
Sąd Najwyższy nie podzielił tego rozumowania, choć nie było ono dla niego zaskoczeniem. Jak wskazał w uzasadnieniu SN, jeszcze przed kilku laty definicja przedsiębiorstwa z art. 551 kodeksu cywilnego do przedsiębiorstwa jako "zorganizowanego zespołu składników niematerialnych i materialnych" zaliczała także długi ("zobowiązania i obciążenia związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa"), obok oczywiście takich aktywów jak nieruchomości, ruchomości czy patenty i licencje. Długi jednak usunięto z tego przepisu.
Nawet jednak bez tej zmiany były małżonek nie miał szans na wygranie sporu. Wcześniej też przyjmowano w orzecznictwie wyraźnie, że przedmiotem podziału przy znoszeniu wspólności majątkowej małżonków, ale także przy dziale spadku, brane są do rozliczeń tylko aktywa. Na podstawie art. 46 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zastosowanie mają przepisy o dziale spadku (art. 1035 i nast. k.c.). Dlatego sąd dokonujący działu czy to majątku wspólnego małżonków, czy działu spadku nie ustala długów ani nie orzeka o ich spłacie – wskazuje SN.
Wolnorynkowe oszacowanie przedsiębiorstwa (netto) o tyle nie przystawałoby do tego sporu, że nie jest ono przecież na sprzedaż, ale przekazane do dalszego prowadzenia – dodaje SN.
Za długi przedsiębiorstwa powstałe przed podziałem (w okresie wspólności majątkowej) ponosi zaś odpowiedzialność oboje małżonków, a ten, który je spłaci, będzie mógł domagać się rozliczenia z drugim, ale to inny temat. Zasady te mają chronić wierzycieli przedsiębiorstwa, więc zasługują na aprobatę.
Opracował:
Dominik Marchewka
Kancelaria Adwokacka Dominik Marchewka
Jak oceniasz ten poradnik?
Dziękujemy za Twoją opinię!Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści
Więcej poradników o adwokatach
Kara pozbawienia wolności nie zawsze musi oznaczać, że skazany wyjdzie poza mury więzienne dopiero po upływie okresu, na jaki kara została przez sąd orzeczona. Jednym ze sposobów tymczasowego wyjścia z więzienia jest przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności.
08.09.2022Bardzo często zdarza się tak, że dłużnik decyduje się na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, gdy nie może już regulować terminowo swoich zobowiązań finansowych z tytułu należności wobec kredytodawców, ZUS czy US. Wówczas instytucje finansowe (np. banki), od których uzyskał środki finansowe, kierują do sądu pozwy o wydanie stosownego orzeczenia (nakazu zapłaty) wobec dłużnika. Co wtedy dzieje się z postępowaniami sądowymi i egzekucyjnymi, gdy w międzyczasie sąd gospodarczy wyda orzeczenie (postanowienie) o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wobec dłużnika (pozwanego)? O tym poniżej.
05.11.2022Z uwagi na docierające do mnie od Państwa, jako moich klientów, zapytania oraz sygnały związane ze zbliżającym się wejściem w życie Ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, postanowiłem przygotować dla Państwa zwięzły komentarz, który pomoże się Państwu odnaleźć w regulacji RODO oraz wprowadzić potrzebne zmiany w działalności Państwa przedsiębiorstwa (jednostki organizacyjnej). Staram się w nim uciec od teoretyzowania, przywołania koncepcji czy ogólników, jakich jest pełno w ogólnie dostępnych publikacjach, webinariach czy też podobnych materiałach. Na pewno nie jest to jednak możliwe w pełnym zakresie – RODO w sferach istotnych z praktycznego punktu widzenia posługuje się przede wszystkim ogólnikami właśnie, pojęciami niedookreślonymi lub klauzulami generalnymi, które będą dopiero precyzowane w czasie jego obowiązywania.
29.08.2018
Ile kosztuje porada prawna w 2024 r.? Średnia stawka godzinowa w Polsce wynosi od 200 do 400 zł netto. W sprawach rozwodowych koszt zaczyna się od około 200 zł, a w sprawie spadku od 150 zł. Wiele czynników wpływa na ostateczną cenę, w tym stopień skomplikowania sprawy, dziedzina prawa, a nawet zamożność klienta. Dowiedz się, jak różnią się koszty u adwokata, notariusza i radcy prawnego, czytając dalej.
14.06.2024Z chwilą, kiedy zawierasz związek małżeński, z mocy prawa powstaje wspólność majątkowa. Ma ona służyć dobru rodziny. Trwa przez cały czas małżeństwa. Wspólność ta nie powstaje w związku konkubenckim i dorobek konkubinatu nie podlega unormowaniom przewidzianym w kodeksie rodzinnym.
08.05.2020
Ile kosztuje rozwód? To minimum 600 zł opłaty sądowej przy składaniu pozwu, choć może być ona zredukowana o połowę. Co istotne, możliwy jest rozwód na pierwszej rozprawie, ale sprawa może też ciągnąć się lata. Dlatego warto wiedzieć, co jeszcze może wpływać na wysokość kosztów sądowych przy sprawie rozwodowej. Sprawdź dokładnie, ile kosztuje rozwód w 2023 roku!
10.11.2023